Team

 

Het was lang zo dat ik in mijn werk als coach en adviseur van schoolleidingen bij herhaling de vraag tegenkwam: Hoe krijg ik de mensen in mijn school, of in mijn team, in beweging? School- en teamleiders hadden geen idee hoe ze hun hardwerkende docenten zodanig konden laten nadenken over het onderwijs, over ontwikkeling, dat er beweging kwam in het team als geheel. Dat had onder meer te maken met het feit dat er weinig echte verbinding was (en in veel gevallen ook nog is)  tussen docenten onderling, en tussen schoolleiding en docenten. Ik schreef daar al eens over. Veel teams heten wel teams, maar zijn het in het dagelijks leven niet. Ze heten alleen zo. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat mensen elk hun eigen gang gaan, elkaar te weinig vragen stellen, te weinig aanspreken. Men is al jaren gewend om de dingen op dezelfde manier te doen. Voor veel mensen is dat ook de overleving in het drukke bestaan. Ook verlopen de team- en directievergaderingen vaak op dezelfde manier. Er is een agenda, die wordt afgewerkt. Niet altijd hebben de docenten uit een jaarteam echte bemoeienis met de agenda. Veel teamleden zitten eigenlijk vooral te wachten op het eindsignaal en nemen nauwelijks deel. Er is dan ook vaak niemand die mensen daarop aanspreekt. En zo gaat alles volgens vaste patronen.

Maar de laatste tijd hoor ik dat er verandering komt. Er komt nieuw elan de scholen in.

 

Vragen
 

Wat ik vooral merk is dat er andere vragen aan de teamleden gesteld worden. Veel meer teamleiders dan voorheen beginnen vragen te stellen als: Waar ben jij goed in? Waar ligt je hart? Wat zou jij nou voor het team willen doen als je helemaal zelf zou kunnen kiezen? En weet je nog meer mensen die een passie voor dat onderwerp hebben? Ga er eens mee aan de slag! En laat me weten hoe het gaat. Over een tijdje vragen we jullie dan om je onderwerp te delen met je collega’s. Zo zijn er scholen waar de docenten zelf bedacht hebben dat de rapportvergaderingen anders en productiever kunnen worden aangepakt. Hun voorstel is overgenomen. Zo zijn er scholen waar docenten bijeenkomsten organiseren om van elkaar te leren. Bijvoorbeeld over computergebruik. En op een aantal scholen zijn de teamvergaderingen vervangen door bijeenkomsten van een ander type. Rondom bepaalde onderwerpen bijvoorbeeld. Zo ken ik een scholen waar de mensen gevraagd is: Wat is jouw persoonlijke leervraag? Van iedereen werd een antwoord verwacht. Daarna zijn er groepen gevormd rondom de leervragen.
Waar teams nog wel als team vergaderen worden ook tijdens vergaderingen meer vragen gesteld: Collega (Jan, Marieke, Peter,…) , waarom zeg jij niets? Waarom neem jij niet deel aan het praten over dit onderwerp? Het gaat ook jou aan. Collega, wat bedoel je met die opmerking? Kun je die eens toelichten? En meer van dat type interventies. Echte verbinding ontstaat onder meer door echte aandacht en open vragen.

De analogie rondom de leerprocessen van leerlingen kan de lezer niet ontgaan zijn. Wie meer en meer wil focussen op de individuele leerprocessen van leerlingen, hen zo goed mogelijk tot hun recht laten komen en hen de wereld in leiden, naar volwassenheid, ontkomt er niet aan dergelijke leerprocessen ook op zichzelf toe te passen.

 

Jongeren

 

In veel gevallen zijn  het de jongeren die de aanzet geven tot de verandering. Zij laten zich, in tegenstelling tot hetgeen in het verleden wel gebeurde, niet meer meteen opnemen in de bestaande , in sommige gevallen rigide, cultuur van een school. In de meeste gevallen hebben zij binnen hun opleiding geleerd te reflecteren en ook procesmatig naar dingen te kijken, niet alleen inhoudelijk. Of zij een kans hebben een veranderende rol te spelen hangt erg af van hun aantal en van de schoolleider in kwestie. Geeft hij of zij de jongeren bijvoorbeeld een voortrekkersrol in de school, waar het gaat om bepaalde vernieuwende onderwerpen? Ik ken scholen waar met name de jongeren gevraagd wordt een conferentie te organiseren.
 

Richting en ruimte
 

Waar het in het verleden nog meer dan nu voorkwam dat de schoolleider – met de beste bedoelingen uiteraard- zei tegen zijn of haar mensen: Dit staat in het schoolplan, dit moeten jullie uitvoeren en dat moet dan-en-dan klaar zijn, worden al sinds langere tijd steeds vaker docenten betrokken bij de plannen en de beste manier die uit te voeren. Veel meer dan in het verleden, waar men zich vooral uitvoerder voelde van plannen die van de directie kwamen, wordt het potentieel van de docenten gericht aangesproken. De ideeën van de mensen worden meer en meer leidend, in plaats van de papieren plannen.

Uiteraard betekent dit ook iets voor de aansturing.
Voor de meeste schoolleiders is het ook een omslag. Je bent gewend om van bovenaf te sturen. Je hebt allerlei overwegingen in je hoofd. De doelen, de inspectie die op bezoek zal komen en vragen zal stellen, de ouders, de aanmelding. Maar uiteraard ook de onderwijsvernieuwing, je voortschrijdende inzicht. Hoe daar vorm aan te geven en toch binnen de grenzen van de wet te blijven? Al die dingen spelen mee. Het blijkt inspirerend om leraren meer de ruimte te geven, met als basis de richting die de school uit wil. Richting en ruimte geven, dat is belangrijk.
Voor veel schoolleiders is het nog even zoeken naar de concrete manier waarop je dat doet. De aanpak wordt direct beloond als de energie in de school verandert. Er komt meer inspiratie, meer inzet, meer plezier de school in, hoor ik van mensen die een dergelijke aanpak kiezen. 

Count of comments: 0
Posted on 19 Oct 2015 by SandraV

Name: Remember me
E-mail: (optional)
Smile:smile wink wassat tongue laughing sad angry crying 
Powered by CuteNews